Ubezpieczenie wypadkowe w Polsce – jakie świadczenia można otrzymać?
Wypadek przy pracy może spowodować nie tylko problemy zdrowotne, ale również czasową lub trwałą utratę możliwości wykonywania pracy. Osoby objęte ubezpieczeniem wypadkowym mogą w takiej sytuacji ubiegać się o świadczenia wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Warto wiedzieć, że w przypadku pracowników i zleceniobiorców składka na ubezpieczenie wypadkowe nie jest potrącana z wynagrodzenia. Finansuje ją w całości płatnik składek, którym najczęściej jest pracodawca lub zleceniodawca.
Świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego przysługują przede wszystkim wtedy, gdy niezdolność do pracy, uszczerbek na zdrowiu albo śmierć są następstwem wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.
Zasiłek chorobowy po wypadku przy pracy
Zasiłek chorobowy przysługuje osobie, która otrzymała zwolnienie lekarskie z powodu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową.
W odróżnieniu od zwykłego zasiłku chorobowego świadczenie z ubezpieczenia wypadkowego przysługuje:
- od pierwszego dnia niezdolności do pracy,
- bez wymaganego okresu wyczekiwania,
- w wysokości 100% podstawy wymiaru.
Zasiłek może być wypłacany przez okres niezdolności do pracy, jednak zasadniczo nie dłużej niż przez 182 dni. W przypadku niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży okres ten może wynosić do 270 dni.
Świadczenie rehabilitacyjne
Świadczenie rehabilitacyjne może otrzymać osoba, która wykorzystała już cały okres pobierania zasiłku chorobowego, ale nadal nie jest zdolna do pracy. Warunkiem jest pozytywne rokowanie — dalsze leczenie lub rehabilitacja powinny dawać szansę na odzyskanie zdolności do pracy.
Świadczenie może być przyznane maksymalnie na 12 miesięcy. Jeżeli niezdolność do pracy jest skutkiem wypadku przy pracy albo choroby zawodowej, świadczenie rehabilitacyjne wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.
Wniosek warto złożyć odpowiednio wcześniej, najlepiej co najmniej sześć tygodni przed zakończeniem okresu pobierania zasiłku chorobowego.
Zasiłek wyrównawczy
Zasiłek wyrównawczy przysługuje wyłącznie osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę.
Można go otrzymać, jeżeli wynagrodzenie pracownika zostało obniżone w związku z rehabilitacją zawodową. Chodzi między innymi o sytuację, w której po wypadku pracownik musi przystosować się do nowego stanowiska albo nauczyć się wykonywania innego rodzaju pracy.
Zasiłek wyrównawczy stanowi różnicę między wcześniejszym przeciętnym wynagrodzeniem a obniżonym wynagrodzeniem uzyskiwanym podczas rehabilitacji zawodowej.
Jednorazowe odszkodowanie z ZUS
Jednorazowe odszkodowanie przysługuje osobie, która w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznała stałego albo długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.
Stały uszczerbek oznacza naruszenie sprawności organizmu, które nie rokuje poprawy. Długotrwały uszczerbek trwa natomiast ponad sześć miesięcy, ale poprawa stanu zdrowia jest nadal możliwa.
Stopień uszczerbku jest zazwyczaj ustalany po zakończeniu leczenia i rehabilitacji przez lekarza orzecznika ZUS.
Od 1 kwietnia 2026 roku do 31 marca 2027 roku stawka jednorazowego odszkodowania wynosi 1781 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.
Przykładowo, jeżeli lekarz orzecznik ZUS ustali 10% uszczerbku, podstawowa kwota odszkodowania wyniesie 17 810 zł.
Do wniosku należy dołączyć między innymi dokumentację medyczną, protokół powypadkowy albo kartę wypadku oraz zaświadczenie o stanie zdrowia OL-9.
Renta wypadkowa
Renta z tytułu niezdolności do pracy może zostać przyznana osobie, którą ZUS uzna za częściowo albo całkowicie niezdolną do pracy w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową.
Niezdolność do pracy może być okresowa albo trwała. O jej istnieniu oraz związku z wypadkiem decyduje lekarz orzecznik ZUS lub komisja lekarska ZUS.
Jeżeli dana osoba nie może wykonywać dotychczasowego zawodu, ale może odzyskać możliwość pracy po przekwalifikowaniu, ZUS może również przyznać rentę szkoleniową.
Pozostałe świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego
Ubezpieczenie wypadkowe obejmuje także inne formy wsparcia. W zależności od sytuacji mogą to być:
- renta rodzinna dla uprawnionych członków rodziny zmarłego,
- dodatek pielęgnacyjny,
- dodatek do renty rodzinnej dla sieroty zupełnej,
- pokrycie określonych kosztów leczenia stomatologicznego,
- pokrycie kosztów szczepień ochronnych,
- finansowanie przedmiotów ortopedycznych.
Rodzina osoby, która zmarła w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, może również ubiegać się o jednorazowe odszkodowanie.
Jak zgłosić wypadek przy pracy?
Wypadek należy jak najszybciej zgłosić pracodawcy lub innemu podmiotowi odpowiedzialnemu za przeprowadzenie postępowania powypadkowego.
W przypadku pracownika sporządzany jest protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy. W przypadku innych osób ubezpieczonych, na przykład części zleceniobiorców, sporządzana jest karta wypadku.
Warto zachować:
- dokumentację medyczną,
- wypis ze szpitala,
- wyniki badań,
- dane świadków,
- zdjęcia miejsca wypadku,
- kopię protokołu powypadkowego lub karty wypadku.
Dokumentacja ma kluczowe znaczenie przy ubieganiu się o zasiłek, rentę lub odszkodowanie.
Kiedy ZUS może odmówić wypłaty świadczeń?
Świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego mogą nie przysługiwać, jeżeli wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione, umyślne naruszenie zasad ochrony życia i zdrowia albo rażące niedbalstwo pracownika.
Odmowa może również nastąpić, gdy ubezpieczony w znacznym stopniu przyczynił się do wypadku, będąc pod wpływem alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych.
Sama obecność alkoholu nie zawsze oznacza automatyczną utratę świadczeń. Konieczne jest ustalenie, że stan ubezpieczonego w znacznym stopniu przyczynił się do zdarzenia.
Podsumowanie
Ubezpieczenie wypadkowe może zapewnić istotne wsparcie finansowe po wypadku przy pracy lub rozpoznaniu choroby zawodowej. Poszkodowany może ubiegać się między innymi o zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, rentę oraz jednorazowe odszkodowanie.
Najważniejsze jest szybkie zgłoszenie zdarzenia, dopilnowanie sporządzenia dokumentacji powypadkowej i gromadzenie wszystkich dokumentów związanych z leczeniem.
