Jesień to czas, kiedy zakłady spożywcze zwiększają produkcję przed świętami. Rośnie zapotrzebowanie na pracowników przy pakowaniu słodyczy, produkcji wędlin, konfekcjonowaniu i obsłudze linii. Do wielu takich stanowisk potrzebne jest orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych, potocznie nazywane książeczką sanepidowską. Bez niego nie zaczniesz pracy, nawet jeśli masz już podpisaną umowę. Wyjaśniamy, jak uzyskać orzeczenie, ile to trwa i o czym pamiętać, żeby zdążyć przed pierwszą zmianą.
Książeczka sanepidowska a orzeczenie: czym się różnią
Dawna książeczka sanepidowska nie obowiązuje od lat. Zastąpiło ją orzeczenie lekarskie do celów sanitarno-epidemiologicznych. Nazwa „książeczka” przetrwała jednak w ogłoszeniach i w rozmowach, dlatego nadal jej używamy. Część lekarzy wydaje orzeczenie w formie przypominającej dawną książeczkę, a część na zwykłym druku. Oba dokumenty potwierdzają to samo.
Orzeczenie mówi, że nie ma przeciwwskazań do pracy, przy której mógłbyś przenieść zakażenie na inne osoby. W przypadku produkcji żywności chodzi przede wszystkim o bakterie, które mogą trafić do jedzenia.
Kto potrzebuje orzeczenia
Orzeczenie jest wymagane od osób, które pracują w bezpośrednim kontakcie z żywnością. W praktyce dotyczy to między innymi:
- pracowników produkcji spożywczej: mięsnej, piekarniczej, cukierniczej, mleczarskiej;
- osób pakujących lub porcjujących nieopakowaną żywność;
- pracowników kuchni, stołówek i gastronomii;
- osób obsługujących linie, na których produkt nie jest jeszcze zapakowany.
Na magazynie z towarem w zamkniętych opakowaniach orzeczenie zwykle nie jest potrzebne. O tym, czy dane stanowisko go wymaga, decyduje pracodawca na podstawie zakresu obowiązków. Jeśli nie masz pewności, zapytaj agencję przed wyjazdem.
Jak uzyskać orzeczenie krok po kroku
- Weź skierowanie od pracodawcy. Pracodawca lub agencja wpisuje w nim rodzaj pracy. Na tej podstawie lekarz wie, jakie badania zlecić.
- Idź do lekarza medycyny pracy. Lekarz przeprowadza krótki wywiad i kieruje na badania laboratoryjne.
- Oddaj próbki do badania. Podstawą jest badanie kału na nosicielstwo bakterii, między innymi Salmonelli i Shigelli. Zwykle oddaje się kilka próbek pobranych w różnych dniach. Laboratorium wydaje pojemniki i instrukcję.
- Odbierz wyniki. Wyniki nie są gotowe od ręki, bo próbki trzeba wyhodować w laboratorium.
- Wróć do lekarza. Z wynikami idziesz ponownie do lekarza medycyny pracy. Lekarz wydaje orzeczenie albo zleca dodatkowe badania, na przykład RTG klatki piersiowej lub badanie krwi.
Do lekarza i laboratorium zabierz dokument tożsamości, na przykład paszport lub kartę pobytu.
Ile trwa uzyskanie orzeczenia
Najwięcej czasu zajmuje badanie kału. Oddanie kilku próbek w różnych dniach i hodowla w laboratorium to zwykle co najmniej kilka dni. Do tego dochodzą dwie wizyty u lekarza. Dlatego warto zacząć od razu po otrzymaniu skierowania. W sezonie przedświątecznym laboratoria i przychodnie medycyny pracy mają więcej pacjentów, więc terminy mogą się wydłużać.
Kto płaci za badania
Jeśli badania robisz na skierowanie od pracodawcy lub zleceniodawcy, koszt pokrywa firma. Dotyczy to także osób zatrudnionych przez agencję pracy tymczasowej. Jeśli robisz badania prywatnie, z własnej inicjatywy, płacisz sam.
Niektórzy pracodawcy wymagają, żeby kandydat miał orzeczenie już w dniu rozpoczęcia pracy. Zanim zapłacisz za badania z własnej kieszeni, zapytaj, czy firma nie wystawi skierowania.
Jak długo orzeczenie jest ważne
Przepisy nie określają jednego terminu ważności. O tym, na jak długo wydać orzeczenie, decyduje lekarz. Bierze pod uwagę rodzaj pracy i stan zdrowia pracownika. Termin znajdziesz w samym orzeczeniu. Nowy pracodawca może skierować Cię na ponowne badania, nawet jeśli masz orzeczenie z poprzedniej pracy.
Orzeczenie sanepidowskie a zwykłe badania medycyny pracy
To dwa różne badania. Zwykłe badanie wstępne sprawdza, czy możesz wykonywać pracę na danym stanowisku, na przykład w pozycji stojącej lub przy dźwiganiu. Orzeczenie sanepidowskie sprawdza, czy nie przeniesiesz zakażenia na innych. Na produkcji spożywczej zwykle potrzebujesz obu. Często można je załatwić w tej samej przychodni, a nawet podczas jednej wizyty po odbiorze wyników.
Praktyczne wskazówki
- Nie zwlekaj z pierwszą próbką. To ona uruchamia cały proces.
- Przestrzegaj instrukcji laboratorium. Źle pobrana lub opisana próbka może wymagać powtórki.
- Zachowaj kopię orzeczenia. Oryginał zostaje u pracodawcy, ale kopia przyda się przy kolejnej rekrutacji.
- Zgłoś objawy. Jeśli w trakcie pracy masz biegunkę, gorączkę lub wysypkę, powiedz o tym przełożonemu. Przy produkcji żywności to obowiązek, a nie tylko uprzejmość.
Najczęstsze pytania
Czy mogę zacząć pracę, zanim dostanę orzeczenie?
Nie. Pracodawca nie może dopuścić Cię do pracy przy żywności bez aktualnego orzeczenia o braku przeciwwskazań.
Czy cudzoziemiec może uzyskać orzeczenie?
Tak. Procedura jest taka sama jak dla obywateli Polski. Potrzebujesz skierowania i dokumentu tożsamości.
Czy orzeczenie z innego kraju jest ważne w Polsce?
Pracodawca w Polsce potrzebuje orzeczenia wydanego przez polskiego lekarza medycyny pracy. Dokumenty z innych krajów zwykle go nie zastąpią.
Praca na produkcji spożywczej z HR Work
Rekrutujemy pracowników do zakładów spożywczych i na magazyny w całej Polsce. Przed rozpoczęciem pracy wyjaśnimy, czy stanowisko wymaga orzeczenia, i pomożemy zaplanować badania. Sprawdź aktualne oferty pracy lub skontaktuj się z nami.
Artykuł ma charakter informacyjny. Zasady wykonywania badań mogą się różnić w zależności od stanowiska i placówki. Aktualne informacje sprawdzisz na stronach Państwowej Inspekcji Sanitarnej na gov.pl.
